Wespnij się na zamek, którego nie zdobyła żadna armia

Pierwszym, co wita każdego odwiedzającego zamek Pernštejn, jest barbakan — przysadzista warowna brama o murach grubych na trzy metry, zbudowana z otworami strzelniczymi dla lekkiej broni palnej i machikułami nad bramą, zaprojektowana tak, by wąskie podejście było jak najbardziej uciążliwe dla każdego, kto próbowałby je sforsować.

Zadziałało. Gdy w 1645 roku podczas wojny trzydziestoletniej szwedzka armia oblegała zamek Pernštejn, barbakan wytrzymał, a zamek nigdy nie został zdobyty — jeden z nielicznych w regionie, który może to o sobie powiedzieć przez ponad siedem stuleci. Ślady przypaleń od szwedzkich armat są wciąż widoczne na górnych wieżach.

Za gotyckimi komnatami Sala Rycerska zamku Pernštejn jest ozdobą wnętrza — duża sala na pierwszym piętrze przebudowana za czasów renesansowych Pernštejnów, której sklepienie zdobią sztukaterie i freski, które zamieniły średniowieczną twierdzę w rezydencję godną jednej z najznamienitszych rodzin Czech.

Nieopodal długa sala zbudowana z trzema polami renesansowego sklepienia krzyżowego służy jako biblioteka zamku Pernštejn od XIX wieku, gdy rodzina Mitrovskich wypełniła ją książkami i kolekcjami sztuki, które wiązały się z posiadaniem jednego z wielkich domów Moraw. Obie sale znajdują się na tej samej trasie I, kilka kroków od siebie.

Kaplica zamku Pernštejn to jedyny wyraźnie barokowy akcent wewnątrz skądinąd gotycko-renesansowego budynku. Obecna kaplica została wzniesiona w 1716 roku, zastępując starszą kaplicę zamkową, i ozdobiona freskami autorstwa Franciszka Gregora Ignaca Ecksteina.

Na tle starszego kamiennego muru zamku kaplica przypomina, że zamek Pernštejn nigdy nie został zatrzymany w jednym momencie — każde pokolenie, które tu mieszkało, dodawało własną warstwę, od gotyckiej wieży Barborka po tę XVIII-wieczną kaplicę, nigdy jednak nie burząc całkowicie tego, co było wcześniej. Znajduje się zaledwie kilka kroków od Sali Rycerskiej na trasie I — niewielkie, ciche pomieszczenie warte spokojniejszego spojrzenia.

Bilet do zamku Pernštejn rezerwuje miejsce na trasie I „Od gotyku do XX wieku" — około 80-minutowe zwiedzanie z przewodnikiem, które prowadzi od holu wejściowego i dziedzińca tyrolskiego przez gotyckie okrągłe korytarze, Wieżę Czterech Pór Roku i starą kaplicę, do Sali Rycerskiej, galerii obrazów oraz pokoi rodzinnych, w tym sypialni, pokoju dziecięcego i pokoju guwernantki.

To w istocie spacer przez cały okres życia zamku Pernštejn, pokój po pokoju, od XIII-wiecznej twierdzy po XIX-wieczny dom rodzinny, który stworzyli z niego Mitrovscy. Grupy są ograniczone do 35 osób, a zwiedzanie możliwe jest wyłącznie z przewodnikiem.

Mówimy to wprost, aby nie było to niespodzianką: trasa I na zamku Pernštejn jest zwiedzana z przewodnikiem po czesku, z drukowanym tekstem w języku angielskim, dzięki któremu można śledzić zwiedzanie pokój po pokoju. Ograniczona liczba terminów z pełnym przewodnictwem w języku angielskim odbywa się na wcześniejszą rezerwację, głównie dla większych grup.

Dla większości podróżujących indywidualnie drukowane angielskie notatki wystarczą, by śledzić pomieszczenia i ich historię bez gubienia wątku, ponieważ tempo przewodnika w każdym pokoju daje czas na czytanie na bieżąco. Jeśli obecność angielskojęzycznego przewodnika ma znaczenie dla Państwa wizyty, prosimy podać nam datę i wielkość grupy przy rezerwacji, a sprawdzimy, co jest możliwe.

Na wschód od barbakanu, ogrodzone i nie do przeoczenia, stoi starożytne drzewo cisowe o pniu mierzącym około 4,5 metra w obwodzie — uznawane za najstarsze i największe tego rodzaju w regionie południowomorawskim. Miejscowa legenda głosi, że kij wędrowca, wbity w tym miejscu, zanim położono pierwszy kamień zamku Pernštejn, zapuścił korzenie i wyrósł w to drzewo.

Poniżej zamku tarasowe ogrody, założone po raz pierwszy w 1798 roku, łączą późnobarokową kompozycję kaskadową z formalnym parterem i bardziej swobodnym krajobrazowym nasadzeniem buków, lip, klonów i cisów — odrestaurowane w ostatnich latach i warte krótkiego spaceru w dół od bramy.

Naprawdę średniowieczna sylwetka zamku Pernštejn od dziesięcioleci czyni go ulubioną plenerową lokalizacją filmową — najsłynniej użyczając swojego wizerunku jako „Zamek Frankenstein", mocno zamaskowany za pomocą CGI, w hollywoodzkiej produkcji Van Helsing z 2004 roku, jednym z największych zdjęć filmowych kiedykolwiek zrealizowanych w Czechach.

Znacznie wcześniej zamek Pernštejn pojawił się w dziesiątkach czeskich filmów baśniowych i produkcji telewizyjnych, a dziś nadal przyciąga międzynarodowe produkcje. W przeciwieństwie do wielu zamków zbudowanych lub odbudowanych wyłącznie dla widowiskowości, Pernštejn nie potrzebował przebierania się, by wyglądać jak trzeba — mury, które filmuje ekipa, to te same, które naprawdę wznieśli Pernštejnowie.

Zamek Pernštejn został założony prawdopodobnie między 1270 a 1285 rokiem przez panów z Medlova, którzy wkrótce przyjęli nazwę zamku jako własną. Przez ponad trzy stulecia ród Pernštejnów zbudował jedną z największych fortun w krajach korony czeskiej, osiągając szczyt potęgi za panowania Wilhelma II z Pernštejna, którego ród stał się, jak powszechnie uważano, najbogatszą i najpotężniejszą rodziną szlachecką w Królestwie Czech.

Pernštejnowie sprzedali zamek w 1596 roku. Przechodził przez ręce rodów Stockhammerów i Schröflów von Mannsperg, zanim w 1818 roku wykupili go Mitrovscy, władając nim aż do 1945 roku, gdy ich własność się zakończyła, a zamek Pernštejn przeszedł w ręce państwa czechosłowackiego — jak wiele wielkich majątków morawskich u schyłku wojny.