Κάστρο Pernštejn ή Κάστρο Bouzov;

Δύο κάστρα, δύο αιώνες απόσταση σε πνεύμα

Ο γοτθικός πυρήνας του Κάστρου Pernštejn χρονολογείται από τα τέλη του 13ου αιώνα, ανακατασκευάστηκε στη σημερινή αναγεννησιακή του μορφή από την οικογένεια Pernštejn τον 15ο και 16ο αιώνα και έκτοτε έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφος — αυτό που περπατάτε σήμερα είναι, στην ουσία, το κάστρο όπως στεκόταν πριν από πεντακόσια χρόνια, φθαρμένο αλλά αναλλοίωτο στη θεμελιώδη δομή και διάταξή του.

Το Κάστρο Bouzov έχει επίσης μεσαιωνικές ρίζες, με πρώτη καταγραφή το 1317, αλλά αυτό που βλέπουν σήμερα οι επισκέπτες είναι κατά συντριπτική πλειοψηφία μια ρομαντική επανεπινόηση παρά ένα μεσαιωνικό κατάλοιπο όπως το Pernštejn. Μεταξύ 1895 και 1910, ο Αρχιδούκας Ευγένιος της Αυστρίας, Μέγας Μάγιστρος του Τευτονικού Τάγματος, ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Georg von Hauberrisser να μεταμορφώσει το Bouzov σε ένα παραμυθένιο νεογοτθικό κάστρο, με σύγχρονες ανέσεις όπως τρεχούμενο νερό και κεντρική θέρμανση κρυμμένες πίσω από τους γραφικούς πύργους του.

Και τα δύο κάστρα είναι γνήσια παλιές τοποθεσίες με γνήσια μεσαιωνικά θεμέλια κάτω από ό,τι είναι ορατό σήμερα. Η διαφορά είναι τι συνέβη σε καθένα από αυτά στη συνέχεια: το Pernštejn συνέχισε να χτίζει πάνω σε ό,τι προϋπήρχε χωρίς να το σβήσει, ενώ το Bouzov επανεπινοήθηκε ουσιαστικά στις αρχές του 20ού αιώνα για να ταιριάξει με μια πολύ συγκεκριμένη ρομαντική ιδέα του πώς θα έπρεπε να μοιάζει ένα κάστρο ιπποτών στα μοντέρνα μάτια.

Αξίζει να ειπωθεί ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται για περίπτωση όπου το ένα κάστρο είναι «αληθινό» και το άλλο «ψεύτικο» — και τα δύο έχουν γνήσιες μεσαιωνικές ρίζες. Είναι ζήτημα του πόσο από αυτό που πραγματικά βλέπετε και περπατάτε την ημέρα της επίσκεψης χρονολογείται από τη μεσαιωνική και αναγεννησιακή περίοδο έναντι μιας μεταγενέστερης, σκόπιμης ανακατασκευής.

Αυτή η διάκριση σπάνια αναφέρεται αυθόρμητα στην παρουσίαση που κάνει το ίδιο το κάστρο για τον εαυτό του, και γι' αυτό ακριβώς αξίζει να τη γνωρίζετε πριν πάτε — αλλάζει αυτό που πραγματικά κοιτάτε, δωμάτιο προς δωμάτιο, ακόμη και όταν η συνολική σιλουέτα φαίνεται παρόμοια σε μια φωτογραφία.

Εξηγεί επίσης γιατί οι ταξιδιωτικοί οδηγοί και τα άρθρα τα ομαδοποιούν τόσο πρόθυμα: και τα δύο φωτογραφίζονται υπέροχα από μακριά, και τα δύο βρίσκονται σε δασωμένο υψίπεδο, και και τα δύο φέρουν τη λέξη «κάστρο» με το ίδιο παραμυθένιο βάρος, ακόμη και αν τα κτίρια πίσω από αυτή τη λέξη έφτασαν στη σημερινή τους μορφή από πολύ διαφορετικούς δρόμους.

Τι είναι αυθεντικό στο Pernštejn και τι έχει ανακατασκευαστεί στο Bouzov

Αυτή είναι η πραγματική διαφορά μεταξύ των δύο, και εκείνη που αξίζει να κατανοήσετε προτού επιλέξετε ποιο θα βάλετε σε προτεραιότητα σε ένα σύντομο ταξίδι. Ο Προμαχώνας του Pernštejn, οι γοτθικοί διάδρομοι, ο Πύργος των Τεσσάρων Εποχών και η Αίθουσα των Ιπποτών της Αναγέννησης είναι οι αυθεντικές δομές που έχτισε και έζησε η οικογένεια Pernštejn αιώνες πριν — ένα γνήσια αναλλοίωτο μεσαιωνικό-αναγεννησιακό φρούριο, όχι μια ανακατασκευή φτιαγμένη για να το θυμίζει.

Ο οκταώροφος πύργος παρατήρησης του Bouzov, η διάταξη σε σχήμα πετάλου και η ξηρή τάφρος, αντίθετα, είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν της ανακατασκευής των αρχών του 20ού αιώνα — ένα σκόπιμα ρομαντικό όραμα του πώς θα έπρεπε να μοιάζει ένα ιπποτικό κάστρο, χτισμένο από έναν σύγχρονο αρχιτέκτονα που εργαζόταν για έναν σύγχρονο πελάτη, παρά ένα απομεινάρι του Μεσαίωνα με τον τρόπο που τα δωμάτια του Pernštejn είναι πραγματικά.

Καμία από τις δύο προσεγγίσεις δεν είναι ανέντιμη — το Bouzov δεν προσποιείται ότι είναι κάτι που δεν είναι, και η νεογοτθική ανακατασκευή του είναι ένα θεμιτό και καλά εκτελεσμένο αρχιτεκτονικό έργο από μόνο του, θαυμαστό για αυτό που είναι και όχι λανθασμένα εκληφθέν ως κάτι παλαιότερο. Αλλά αν η αυθεντικότητα του υλικού έχει σημασία ειδικά για εσάς ως ταξιδιώτη, τα δύο κάστρα απαντούν σε πραγματικά διαφορετικά ερωτήματα.

Ένας χρήσιμος τρόπος να το σκεφτείτε: η επίσκεψη στο Pernštejn είναι σαν να διαβάζετε ένα αυθεντικό ιστορικό έγγραφο· η επίσκεψη στο Bouzov είναι σαν να διαβάζετε ένα πολύ καλά ερευνημένο ιστορικό μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται στην ίδια εποχή. Και τα δύο μπορεί να αξίζουν, αλλά δεν προσφέρουν το ίδιο πράγμα.

Κανένα από τα δύο κάστρα δεν κρύβει αυτή τη διάκριση από όποιον ρωτήσει, αλλά σπάνια αναφέρεται εκτός αν ένας επισκέπτης θέλει συγκεκριμένα να μάθει — που είναι ακριβώς το είδος της έντιμης αποκάλυψης που αξίζει να έχετε προτού αποφασίσετε πού θα περάσετε μια περιορισμένη ημέρα στη Μοραβία.

Μέσα: αίθουσα ιπποτών απέναντι σε αίθουσα ιπποτών

Και τα δύο κάστρα έχουν αίθουσα ιπποτών, και τα δύο αξίζει να τα δείτε, αλλά αφηγούνται διαφορετικές ιστορίες για τα κτίρια γύρω τους. Η Αίθουσα των Ιπποτών του Pernštejn φέρει γνήσια αναγεννησιακά ανάγλυφα και τοιχογραφίες που παραγγέλθηκαν από την οικογένεια που πραγματικά ασκούσε εξουσία εδώ — διακόσμηση φτιαγμένη από και για τους ίδιους τους Pernštejn, στον αιώνα που την έχτισαν, για δική τους χρήση και όχι για μεταγενέστερους επισκέπτες.

Η αίθουσα ιπποτών του Bouzov διατηρεί παλαιότερες γοτθικές θολωτές οροφές μέσα σε ένα κτίριο που αναδιαμορφώθηκε ουσιαστικά γύρω τους τη δεκαετία του 1900, έτσι ώστε η ίδια η αίθουσα να βρίσκεται μέσα σε ένα κατά κύριο λόγο νέο αρχιτεκτονικό περίβλημα, ακόμη και όπου επιμέρους παλαιότερα στοιχεία επιβιώνουν γνήσια μέσα της από τη μεσαιωνική δομή.

Αν αυτό που σας έλκει σε ένα κάστρο είναι να στέκεστε σε δωμάτια σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητα από τότε που οι άνθρωποι που τα έχτισαν πραγματικά ζούσαν εκεί, το Pernštejn είναι η ισχυρότερη επιλογή με σαφή διαφορά. Αν σας έλκει η ρομαντική, παραμυθένια ιδέα ενός κάστρου — πυργίσκοι, τάφρος, κινητή γέφυρα, όλα σκόπιμα συντεθειμένα για μέγιστο παραμυθένιο αποτέλεσμα — το Bouzov το προσφέρει πιο άμεσα, γιατί αυτή ήταν ακριβώς η εντολή που έλαβε ο αρχιτέκτονάς του.

Οι επισκέπτες που έχουν δει και τα δύο τείνουν να περιγράφουν το Pernštejn ως το πιο ατμοσφαιρικό από τα δύο, με την έννοια ότι δίνει την αίσθηση ενός πραγματικά παλιού κάστρου, και το Bouzov ως το πιο άμεσα γραφικό — μια διάκριση που λέει περισσότερα για το τι προσπαθεί να είναι το καθένα παρά για το ποιο είναι αντικειμενικά «καλύτερο».

Καμία από τις δύο αίθουσες δεν απογοητεύει από κοντά· η διαφορά γίνεται πραγματικά αντιληπτή μόνο όταν ξέρεις τι να προσέξεις, κι αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που αξίζει να τις βάλεις δίπλα-δίπλα πριν αφιερώσεις μια ολόκληρη μέρα σε οποιαδήποτε από τις δύο.

Απόσταση και τοποθεσία

Το Pernštejn βρίσκεται περίπου 40 χλμ βορειοδυτικά του Brno, πάνω από το χωριό Nedvědice, στα όρια της Βοημικο-Μοραβικής Υψηλής Γης. Το Bouzov βρίσκεται περίπου 27 χλμ βορειοδυτικά του Olomouc, στην Περιφέρεια του Olomouc — διαφορετική πόλη, διαφορετική περιφερειακή βάση, και όχι ιδιαίτερα κοντά στο ίδιο το Pernštejn, ούτε σε χρόνο οδήγησης ούτε γεωγραφικά.

Τα δύο κάστρα δεν βρίσκονται στην ίδια τουριστική διαδρομή με καμία φυσική έννοια· το να επισκεφθείς και τα δύο την ίδια μέρα σημαίνει συνήθως μια μεγαλύτερη, πιο φιλόδοξη διαδρομή κατά μήκος ενός καλού τμήματος της Μοραβίας, παρά μια απλή παράκαμψη από το ένα στο άλλο στον δρόμο.

Οι περισσότεροι ταξιδιώτες συνδυάζουν το Pernštejn με μια εκδρομή με βάση το Brno και το Bouzov με μια με βάση το Olomouc, αντί να τα αντιμετωπίζουν ως ημερήσιο πρόγραμμα, εκτός αν το ευρύτερο ταξίδι είναι ήδη δομημένο γύρω από μια μεγαλύτερη αυτοοδηγούμενη διαδρομή στην περιοχή που περνά φυσικά κοντά και στα δύο.

Το Brno και το Olomouc απέχουν μεταξύ τους περίπου μία ώρα οδικώς ή σιδηροδρομικώς, κάτι που δίνει μια χονδρική αίσθηση της παράκαμψης που συνεπάγεται η επίσκεψη και στα δύο κάστρα σε ένα ταξίδι, αντί να επιλέξεις ένα για να αγκυρώσεις κάθε διαμονή σε πόλη.

Για ταξιδιώτες που διασχίζουν τη Μοραβία προς μία κατεύθυνση — ας πούμε, Βιέννη προς Πράγα ή Μπρατισλάβα προς Πράγα — τα δύο κάστρα μπορούν μερικές φορές να ενταχθούν στη διαδρομή ως διαδοχικές στάσεις, αντί για μια αποκλειστική κυκλική εκδρομή από μία μόνο βάση.

Αξίζει να υπολογίσεις περιθώριο χρόνου είτε έτσι είτε αλλιώς: και τα δύο κάστρα βρίσκονται στο τέλος επαρχιακών δρόμων και όχι αυτοκινητοδρόμων, και η τελική προσέγγιση με τα πόδια σε κάθε τοποθεσία προσθέτει χρόνο πέρα από ό,τι θα υποδείκνυε μια απλή εκτίμηση χρόνου οδήγησης μεταξύ των δύο πόλεων.

Ποιο να επιλέξεις

Αν έχετε χρόνο μόνο για ένα κάστρο κοντά στο Brno και θέλετε το αυθεντικό — γνήσιο γοτθικό και αναγεννησιακό υλικό, ένα κάστρο που πραγματικά δεν καταλήφθηκε ποτέ με τη βία σε περισσότερους από επτά αιώνες — το Pernštejn είναι η σαφέστερη επιλογή, και είναι επίσης το πιο κοντινό από τα δύο στο Brno για τα δρομολόγια των περισσότερων ταξιδιωτών.

Αν το ταξίδι σας είναι επικεντρωμένο στην Olomouc αντ' αυτού, ή θέλετε συγκεκριμένα την πανέμορφη, με πυργίσκους ρομαντική εμφάνιση κάστρου για χάρη της ίδιας, το Bouzov κερδίζει τη φήμη του με τους δικούς του όρους και δεν πρέπει να απορριφθεί απλώς επειδή οι πύργοι του είναι νεότεροι από ό,τι φαίνονται με την πρώτη ματιά σε έναν επισκέπτη.

Οι ταξιδιώτες που κάνουν έναν μεγαλύτερο κύκλο στη Μοραβία, με περισσότερες από δύο μέρες να περάσουν έξω από το Brno και την Olomouc, συχνά καταφέρνουν να χωρέσουν και τα δύο — και δεδομένου πόσο διαφορετικές είναι στην πραγματικότητα οι δύο εμπειρίες μόλις βρεθείτε μέσα στα τείχη, η σύγκριση αξίζει πραγματικά να γίνει αυτοπροσώπως αντί να αρκεστείτε σε μόνο ένα και να αναρωτιέστε για το άλλο.

Για έναν επισκέπτη που έρχεται για πρώτη φορά στη Μοραβία με μόνο μία μέρα για κάστρο, η πρακτική απάντηση είναι συνήθως η πόλη στην οποία βασίζεστε ήδη — Pernštejn από το Brno, Bouzov από την Olomouc — αντί να προσθέσετε μια μεγάλη διαδρομή σε όλη τη χώρα αποκλειστικά για να δείτε το «καλύτερο» από τα δύο.

Όποιο κι αν επιλέξετε πρώτο, γνωρίζοντας την πραγματική διαφορά μεταξύ των δύο — αυθεντικό υλικό έναντι ρομαντικής ανακατασκευής — σημαίνει ότι θα πάτε με ακριβείς προσδοκίες αντί να υποθέτετε ότι τα δύο είναι απλώς εναλλάξιμες εκδοχές της ίδιας επίσκεψης.